Zapiski spekulanta cz. 67 - SP500, US Dollar Index, WIG20, BUX

Szeroką konsolidację i kilka wybitych SL – tyle póki co przyniósł miesiąc grudzień. Wygląda na to, że na rozwiązanie sporu pomiędzy rynkowymi bykami i niedźwiedziami przyjdzie nam poczekać do nowego roku i dopiero wtedy SP500 uwolni się od strefy 1200 – 1250 punktów.

Dziś chciałbym przedstawić cztery indeksy i pokazać płynące z nich sygnały. Konsolidacje mają to do siebie, że nie trwają wiecznie a kierunek ich wybicia jest tylko jeden. I nie inaczej będzie tym razem.

Zacznijmy zwyczajowo od szerokiego indeksu amerykańskiego SP500. Indeks zdaje się poruszać w obrębie konsolidacji respektując opór w postaci średniej 200 sesyjnej. Obecnie możemy doszukać się odwróconej głowy z ramionami o zasięgu ok. 115 punktów. Trwałe wyjście indeksu ponad poziom 1157 punktów oznaczać będzie wybicie formacji. Co ciekawe poziom 1157 pkt. stanowi zamknięcie z 31 grudnia 2010 roku, czyli punkt odniesienia dla całego 2011 roku (zamknięcie 2011 roku w tych okolicach spowoduje zatem powstanie świecy doji na interwale rocznym). Średnia 200 sesyjna znajduje się natomiast 2 punkty wyżej – na poziomie 1259 punktów.

Ten byczy obraz rynku nie jest jednak potwierdzony przez indeks dolara, na którym utworzyła się inna znana formacja cenowa – cup with handle (filiżanka z uchem - http://www.investopedia.com/terms/c/cupandhandle.asp).

Formacja ta została już wybita a poprawa nastrojów w ostatnich dniach spowodowała przetestowanie wsparcia wynikającego z kształtu „ucha”, co jest dość częstym zachowaniem, podobnie jak testowanie linii szyi po wybiciu formacji głowy z ramionami. Tak byczy wyraz indeksu dolara źle wróży dla rynków choć w przeszłości zdarzały się okresy kiedy jednocześnie rósł indeks dolara oraz rynek akcji. Nie możemy zatem zakładać, że rosnący  dolar index oznacza na pewno wyprzedaż.

Przejdźmy teraz do warszawskiego WIGu 20. Tu sytuacja jest bardzo ciekawa ponieważ utworzona formacja głowy z ramionami wskazuje inny kierunek niż oRGR na SP500.

Optymizm z ostatnich dni przyniósł korektę do linii szyi. Proszę jednak zwrócić uwagę na niski wolumen, przy którym dokonała się ta kosmetyczna korekta. Dodatkowo indeks sWIG80 zanotował nowe roczne minima. Reasumując warszawski parkiet jest zdominowany przez niedźwiedzi obóz a zasięg wynikający z formacji głowy z ramionami na WIG20 wskazuje na poziom 1800 punktów.

Bardzo jestem ciekaw jak rozwinie się ta sytuacja i w którą stronę pójdą SP500 i WIG20. Najmniej prawdopodobnym scenariuszem jest realizacja obu formacji i przeciwne względem siebie ruchy na obu indeksach. Być może na jedną ze stron została lub zostanie przygotowana pułapka (fałszywe wybicie)?
W związku z dobiciem do linii szyi zdecydowałem się na S na WIG20 z poziomu 2175 punktów ze SL na poziomie 2205 pkt. SP500 cechuje dużo większa siła ale zobaczmy czy będzie w stanie wyłamać formację oRGR i jednocześnie pokonać średnią 200 sesyjną.

Na koniec węgierski BUX i trójkąt o zasięgu blisko 4000 punktów. S z poziomu 17 620 punktów, SL 17 920 pkt. W przypadku wybicia formacji górą pozycja zostanie odwrócona.

Aktualne pozycje:
- S WIG20 2175 pkt
- S BUX 17 620 pkt

- S Gold 1592$

Zapiski spekulanta cz. 66 - szersze spojrzenie na SP500

Dzisiaj nieco o analogiach - głównie w kreskach miesięcznych.

Analogia I. Pierwszy wykres przedstawia szeroki indeks amerykański SP500 w interwale miesięcznym oraz średnie 15 i 45 miesięczne.

Jak widzimy średnie te dobrze wpasowują się w wykres i rynek ewidentnie je respektuje. W 2007 roku po ustanowieniu szczytu długoletniej hossy rozpoczęła się 5 miesięczna wyprzedaż, która tymczasowo została powstrzymana przez silną średnią 45 miesięczną (kolor niebieski). Następnie miała miejsce korekta do poziomów średniej 15 miesięcznej (kolor czerwony), której SP500 nie zdołał już pokonać. To co działo się później możemy określić mianem panicznej wyprzedaży, której dołek został ustanowiony dopiero w 2009 roku. 

Obecnie obserwujemy bardzo podobne zachowanie indeksu. Po ustanowieniu szczytu w kwietniu nastąpiło również 5 kolejnych spadkowych miesięcy, które powstrzymała średnia 45 miesięczna. Od tego czasu obserwujemy korektę, która… ma problem ze sforsowaniem średniej 15 miesięcznej. 

Listopadowa świeca ma kształt doji i jest umiejscowiona tuż pod SMA15. To niepokojący sygnał, którego nie powinno się ignorować.

Analogia II. Poniższy wykres przedstawia indeks SP500 w interwale dziennym.

Analogia druga również ma bardzo niedźwiedzi wydźwięk. Proszę zwrócić uwagę na ogromny kanał trendowy, który umożliwił budowę ramion dla formacji RGR kończącej hossę w 2007 roku. Wyrysowując podobny kanał dla indeksu od 2010 roku widzimy duże podobieństwo i zagrożenie scenariuszem, zgodnie z którym jesteśmy w trakcie wykańczania prawego ramienia. 

Średnia 200 sesyjna. Na koniec chciałbym odnieść się do średniej 200 sesyjnej, która stanowi ważny punkt odniesienia dla inwestorów amerykańskich. Po ostatniej wyprzedaży rynek nie tylko zatrzymał się na średniej 15 miesięcznej ale jednocześnie w okolicach średniej 200 sesyjnej. 

Pierwszym krokiem do tego by niedźwiedzie analogie przedstawione w tym poście nie zaczęły się realizować jest w mojej opinii pokonanie przez SP500 średniej 200 sesyjnej. Wygląda na to, że ze względu na bliskość tej średniej dość szybko przekonamy się o bardziej prawdopodobnym scenariuszu.  

Do analogii, nawet tak bardzo czytelnych jak te powyższe, podobnie jak i do zależności statystycznych należy jednak podchodzić z należytym dystansem. Zaryzykuję stwierdzeniem, że wiedza ta składa się na nie więcej niż 5% przy podejmowaniu końcowej decyzji kup/sprzedaj. Analogie występują - ale nie są regułą. To samo tyczy się średnich stóp zwrotu, zmienności czy sezonowości. Dobrze jest wiedzieć, że mamy większe szanse na dodatnią stopę zwrotu w grudniu na podstawie danych historycznych ale nie może być to czynnikiem decydującym o naszych transakcjach. 

Trzeba mieć również na uwadze fakt, że w obliczu dużego zagrożenia i paniki do głosu mogą dojść przedstawiciele banków centralnych, którzy uruchomią maszyny drukarskie. Określiłbym to mianem asa w rękawie rynkowych byków. A może nawet jokera? Tak czy siak musimy być świadomi, że instytucje te są w stanie swoimi interwencjami nie dopuścić do spadków więc każdy ewentualny S powinien zostać wyposażony w stosowne stop lossy.

I żeby przez te niedźwiedzie kreski, obniżane ratingi i problemy z wypłacalnością nie ogarnął nas zbytni pesymizm - nie zapominajmy, że hossy rozpoczynają się wtedy gdy nie ma już czekających na nie.

Aktualne pozycje:

- brak

Dziesięć zasad zyskownej spekulacji na podstawie własnych doświadczeń.

Podstawowe pytanie na jakie moim zdaniem powinien odpowiedzieć sobie gracz giełdowy brzmi – ‘czy spekulacja sprawia mi przyjemność?’. Tak ogólnie,  abstrahując od tych wszystkich dni kiedy mam ochotę wyrzucić laptopa przez okno i kiedy giełda tak bardzo mnie irytuje – ‘czy to jest to co kocham robić?’.

Jeżeli uczestniczysz w obrocie giełdowym ponieważ rynki interesują Cię same w sobie, ponieważ odkrywanie zasad działania ich mechanizmów jest dla Ciebie ekscytujące, jeżeli fascynuje Cię ich zmienność i nieprzewidywalność to poniższy tekst przeznaczony jest dla Ciebie. Jeżeli natomiast jedyne co Cię trzyma w tej branży to wizja wielkich pieniędzy nakreślona przez reklamy w telewizji a spekulacja jest dla Ciebie niczym droga przez mękę, zastanów się nad sensem obranej przez siebie drogi póki na Twoim depozycie widnieją jakieś środki.

1. Inwestorze, kluczowa sprawa to świadomość trendu - wzrostowego, neutralnego (bocznego) lub spadkowego. Określ trend jaki panuje na wyższym interwale czasowym w stosunku do tego, na jakim zawierasz transakcje. Byki i niedźwiedzie zarabiają, a świnie idą na rzeź – brzmi powiedzenie. Jeżeli trend wyższy jest wzrostowy to bądź po długiej stronie rynku, jeżeli spadkowy - po krótkiej, nigdy odwrotnie. Co prawda ilość transakcji ulegnie przez to zmniejszeniu, bo można zarabiać na korektach, ale nie chodzi o to by grać często a dobrze! Podążaj za rynkiem i wiedz, że największe pieniądze zarabia się na wielkich trendach.

2. Opracuj plan gry, który będzie zgodny z Twoim postrzeganiem rynku. To niełatwy punkt, który często inwestorom zabiera nawet kilka lat. Dla przykładu tworzenie mojego planu gry zajęło mi ponad trzy lata. Obserwuj innych graczy, staraj się od każdego czegoś nauczyć. Przetestuj wszystkie możliwe rozwiązania - wskaźniki, oscylatory, systemy, szkoły i techniki – od tych mało skomplikowanych po możliwie najbardziej zaawansowane. W którymś momencie prawdopodobnie zdasz sobie sprawę, że najprostsze rozwiązania sprawdzają się najlepiej i powrócisz do tych początkowych, ponieważ zyski nie są ukryte we wskaźnikach tylko w Twojej głowie. Twój plan gry powinien określać moment wejścia w rynek i co najważniejsze - moment wyjścia z rynku. Za wszelką cenę trzymaj się swojego planu gry i nie naginaj jego zasad.

3. Zawierając transakcję wiedz ile możesz maksymalnie na niej stracić. Postaraj się by kwota ta nie przekraczała 5% Twojego depozytu (agresywne podejście). Zabezpiecz pozycję stop lossem i nie zmieniaj jego położenia jeżeli rynek idzie w niekorzystnym dla Ciebie kierunku. Stop loss raz ustawiony nie może być zwiększany ponieważ to pierwszy krok do tego byś zaczął siebie oszukiwać.

4. Miej opracowany plan zarządzania otwartą pozycją i przestrzegaj go.

5. Przestań myśleć o pieniądzach. Nie licz przyszłych, nieosiągniętych zysków. Jeżeli poniosłeś stratę nie interpretuj tego tak, że mogłeś sobie za to kupić laptopa czy samochód. Straty są elementem gry tak jak przy prowadzeniu firmy musisz liczyć się z kosztami stałymi. Jak najszybciej zacznij spekulować na realnym rachunku by pozbyć się strachu i nauczyć się patrzeć na depozyt jak na zwykłe liczby i procenty, bez emocji.

6. Nieustannie ucz się i rozwijaj w zakresie finansów oraz spekulacji. Rynki stale się zmieniają i nie możesz zostać w tyle. Metody, które stosujesz obecnie mogą z czasem stać się nieużyteczne. Czytaj książki poświęcone giełdzie i psychologii. Uważaj na informacje płynące z mass-mediów; nigdy nie sugeruj się prognozami zasłyszanymi w telewizji czy internecie. Śledź blogosferę - o wiele więcej się tutaj nauczysz niż od telewizyjnych "ekspertów" w garniturach. Uczestnicz w szkoleniach ale tylko tych organizowanych przez praktyków rynku.

7. Bądź pokorny wobec rynku. Nie wygrasz z nim - możesz się jedynie dostosować. Bądź przygotowany na każdą ewentualność! Pamiętaj, że jeżeli ktoś jest czegoś pewny na giełdzie, to znaczy że albo dopiero zaczyna, albo zaraz skończy. Wystrzegaj się efektu potwierdzenia.

8. Pamiętaj, że rynki dyskontują przyszłość ze średnio półrocznym wyprzedzeniem. To co dzisiaj czytasz w prasie i o czym słyszysz w telewizji zostało już uwzględnione w cenach. Patrz na nastroje tłumu i nie poddawaj się nim. Jeżeli na rynku panuje panika – szukaj okazji do kupna. Jeżeli tłum ogarnęła euforia - wiedz, że szczyt jest blisko. Spekuluj w oparciu o to co widzisz na wykresie a nie o to co myślisz (sytuacja fundamentalna). Rynki dużo dłużej mogą pozostać na irracjonalnych poziomach niż racjonalny inwestor może pozostać wypłacalny.

9. Analiza techniczna to sztuka, nie nauka ścisła. Tak jak lekarz musi poświęcić kilka lat na studia tak spekulant musi poświęcić kilka lat na analizę rynku i poznanie siebie samego. Nauka spekulacji to nauka o sobie samym, dlatego nie myśl, że po studiach ekonomicznych będziesz sobie świetnie radził na giełdzie. W tej branży przez drzwi sukcesu musisz przejść sam. Jeżeli masz szczęście to spotkasz mentora, który nakreśli Ci drogę. Jeżeli czujesz się zmęczony nie graj na siłę bo prawdopodobnie poniesiesz straty - wyjedź na odpoczynek bez laptopa by się zregenerować.

10. Zgodnie z badaniem przeprowadzonym w latach dziewięćdziesiątych przez psychologa K. Andersa Ericssona aby stać się ekspertem w danej dziedzinie należy poświęcić dziesięć tysięcy godzin ćwiczenia. Przemyśl to!

Aktualne pozycje:

- L SP500 1173 pkt (20%), SL 1211
- S SP500 1252 pkt

Rajd św. Mikołaja a cykl prezydencki

Rajd św. Mikołaja lub efekt grudnia to, w żargonie inwestorów giełdowych, nazwa okresu od początku do końca grudnia charakteryzującego się wzrostami kursów akcji.

Analizując dane od początku 1977 roku dla SP500 sprawdziłem jak indeks zachowywał się w grudniu dla poszczególnych lat urzędowania prezydenta Stanów Zjednoczonych. Wyniki wypadły najkorzystniej dla grudnia w trzecim roku prezydentury ze średnim blisko 4 procentowym wzrostem. Przypominam, że aktualnie jesteśmy w 3 roku urzędowania Baracka Obamy.

Warto dodać, że indeksy amerykańskie na przestrzeni ostatnich 72 lat kończyły 3 rok urzędowania prezydenta USA z dodatnim wynikiem. Jeżeli na koniec roku indeks SP500 nie osiągnie poziomu 1257 punktów (zamknięcie z 31 grudnia 2010 roku) będzie to oznaczać pierwszy taki przypadek od 1939 roku (3 rok drugiej kadencji Roosevelt-a). Cztero-letni cykl prezydencki USA opisałem szerzej w poście z początku b.r. (cykl prezydencki).

Analiza średnich miesięcznych ruchów na SP500 wskazuje grudzień jako najlepszy miesiąc w roku co potwierdza poniższa tabela (opracowanie własne):

Aktualne pozycje:

- L SP500 1173 pkt.

Zapiski spekulanta cz. 65 - SP500

Średnia 75 tygodniowa została ponownie przebita, tym razem od góry. Pozycje długie zawierane w oparciu o tę średnią zostały zamknięte na SL.

Moim zdaniem rynek wykonał trzy falową  korektę październikowych wzrostów ustanawiając dno w okolicach 1150 punktów i realizując jednocześnie zasięg trójkąta opisywanego w poprzednim poście. Idąc tym tokiem rozpoczęliśmy właśnie wzrostową falę C (październikowe wzrosty interpretuje jako falę A). Zanegowaniem tego scenariusza będzie zejście indeksu poniżej poziomu 1150 punktów.

Przebicie średniej 75 tygodniowej od góry powinno skutkować zmianą sentymentu na niedźwiedzi ale szereg innych wskaźników póki co nie pozwala mi na to. Dlatego pozostaję z nastawieniem neutralnym. Dopiero trwałe przebicie dołka z 25.11 (poziomu 1150 punktów) uznam za ostateczne potwierdzenie niedźwiedzich nastrojów.

Jeżeli obecny ruch okaże się trwały ponownie ważne będzie zachowanie indeksu w okolicach 1210-1225 punktów. Przebiega tam kilka ważnych poziomów Fibo, historycznych szczytów/dołków oraz średnia 75 tygodniowa. Jeżeli indeks zatrzyma się na tym oporze zredukuje ilość longów. Póki co zarządzam otwartą pozycją na SP500 z poziomu 1173 punktów w oparciu o interwał cztero godzinny.

Warto zwrócić uwagę na sentyment SII (link Sentyment SII) - pokazuje on największy pesymizm od początku publikacji tego wskaźnika.

Aktualne pozycje:
- L SP500 1173 pkt.

Zapiski spekulanta cz. 64 - SP500

Indeks giełdy amerykańskiej SP500 od blisko miesiąca konsoliduje się w trójkącie. W najbliższych godzinach powinno dojść do wybicia tej formacji i określenia kierunku na najbliższe tygodnie. Zasięg trójkąta to ok 86 punktów zatem w przypadku wybicia dołem możemy spodziewać się ruchu w okolice 1147 pkt, natomiast wybicie górą powinno skutkować ruchem w okolice tegorocznych szczytów (1348 pkt). Trójkąty nie są jednak formacjami o wysokiej sprawdzalności dlatego wciąż kluczowe pozostaje dla mnie zachowanie SP500 wobec 75 tygodniowej średniej kroczącej.

Trwającą wciąż konsolidację przeczekuje z otwartymi pozycjami długimi z poziomów 1223 i 1246 pkt. W ostatnich dniach rynek wyraźnie testował 75 tygodniową średnią kroczącą (obecnie poziom ok 1220 pkt) i nie zdołał jej złamać dlatego cierpliwie oczekuje ruchu na północ.

Aktualne pozycje:
- L SP500 1173 pkt

Zapiski spekulanta cz. 63 - SP500

Spekulacja na rynku targanym plotkami jest frustrująca. Zajęcie pozycji długich z nieco niższych poziomów pozwala mi z dystansem obserwować bieżące przepychanki, które rzadko przynoszą spekulantom zyski.

Na indeksie SP500 utrzymuje pozycje długie z poziomów 1223 pkt (nastawienie średnioterminowe) oraz 1245 pkt (nastawienie krótkoterminowe). Indeks utrzymuje się ponad 75 tygodniową prostą średnią kroczącą (1219pkt) co stanowi dla mnie argument za dalszym utrzymywaniem obu pozycji.

Kontrakty długie na złocie (L 1654$) zostały zrealizowane po 1730$ i 1705$. Szkoda, że rynek wyrzucił mnie przy poziomie 1705$ bo patrząc na aktualną cenę była okazja do większych zysków. W tym momencie warto obserwować złoto techniką Ichimoku na interwale dwu-dniowym (pisałem o tym w poprzednich postach).

Aktualne pozycje:
- Long SP500 1223 pkt